Bên cạnh vai trò content creator với những chia sẻ hữu ích về tâm lý trên mạng xã hội, Nguyễn Cảnh Luân còn là một giảng viên, tác giả sách và diễn giả. Anh sở hữu khả năng ngôn ngữ ấn tượng với 8.0 IELTS và 990 TOEIC.

Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, The Influencer có cơ hội lắng nghe Luân chia sẻ về chặng đường 10 năm truyền tải kiến thức. Bên cạnh quá trình tập trung trau dồi kiến thức chuyên môn, Cảnh Luân vẫn không ngừng rèn luyện các kỹ năng mềm để hỗ trợ công việc giảng dạy. Mới đây, anh được trao học bổng IPL Scholarship về khai phóng lãnh đạo - minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng trên con đường phát triển bản thân. 

Độc giả The Influencer hãy cùng khám phá những câu chuyện, những trải nghiệm ở đa dạng vai trò của Luân trong buổi trò chuyện dưới đây.

“Giáo viên là nghề lặp lại những điều mình đã biết”?

Nếu để chia sẻ ngắn gọn về hành trình giảng dạy của mình, bạn sẽ bắt đầu như thế nào?

Hành trình giảng dạy của Luân bắt đầu từ những năm cuối đại học, khoảng 2014-2015. Khi còn là sinh viên, mình từng làm thêm tại một trung tâm tiếng Anh và cũng có kinh nghiệm gia sư trước đó. Sau khi rời trung tâm, mình mở lớp học cá nhân, vận dụng những kinh nghiệm tích lũy và tổ chức lớp học theo đúng cách mà mình mong muốn. Tính đến nay, hành trình giảng dạy của mình đã trải qua 10 năm.

Theo bạn, “tổ chức theo đúng những gì mình muốn” ở đây là gì ?

Theo mình nhận định, thị trường IELTS hiện nay khá … “mì ăn liền”. Nếu muốn có bằng IELTS, bạn đăng ký một khóa luyện thi, và sau khi đạt mục tiêu, việc học tiếng thường bị gác sang một bên.

Trong những năm đầu đi dạy, mình nhận ra bản thân chưa thực sự góp phần vào quá trình học tập dài hạn của học viên. Khi các bạn đạt điểm cao, mình tất nhiên rất vui, nhưng thực chất việc học IELTS chỉ là một khóa học ngắn hạn. Điều mình mong muốn hơn là đồng hành cùng học viên trong quá trình thay đổi nhận thức về việc học ngôn ngữ. Với mình, kết quả học ngôn ngữ không dừng lại ở tấm bằng, mà là cả một hành trình dài.

Hiện tại, trung tâm Language For Life đã hoạt động được bao lâu rồi?

Trung tâm đã hoạt động được 4 năm, bắt đầu từ năm 2021.

Vậy khó khăn bạn từng gặp khi song hành giá trị cốt lõi của lớp học với quá trình học tiếng của học viên là gì?

Đầu tiên là về phía người học. Các bạn sẽ đến bất chợt, với nhu cầu “cân bằng” cho mục đích cá nhân. Và đương nhiên, mình sẵn sàng đáp ứng nhu cầu đó. 

Thứ hai là đứng từ góc nhìn người dạy. Mình quan sát người học có sự hào hứng, chăm chỉ làm bài tập trong khoảng thời gian đầu. Nhưng đến giai đoạn giữa và cuối khóa, các bạn dần lơ là. Vậy mình cần giúp đỡ các bạn như thế nào? 

Thay vì “dạy mẹo” luyện thi, mình thiết kế lộ trình phù hợp với trình độ học viên. Đồng thời, giảng viên cần sắp xếp lớp theo khả năng của người học. Khi đó, các bạn sẽ hứng thú vì bài học vừa sức, không quá khó hay quá dễ. Trong quá trình giảng dạy, mình cũng xây dựng những hoạt động thú vị bên lề. Bởi lẽ, học tiếng vốn đã khô khan, và mình muốn học viên cảm nhận được “hai tiếng học vui” trọn vẹn nhất.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất nằm ở việc duy trì động lực. Một ngày đẹp trời, bạn hào hứng muốn thay đổi bản thân bằng cách học tiếng, nhưng tâm lý cơ bản của người học thường là “phải giỏi ngay” và thấy kết quả ngay lập tức. Sau một thời gian, động lực vơi dần. Đôi khi, kết quả đến chậm hơn mong đợi. Vậy nên, để có sự tiến bộ rõ rệt, hành trình học ngôn ngữ cần thời gian và sự kiên trì.

Với kinh nghiệm 10 năm giảng dạy, tôi tin rằng bạn đã xây dựng được nền tảng kinh ngiệm dành riêng cho mình. Tuy nhiên, có tư duy nào mà bạn từng thay đổi không - trước đây, mình tin rằng “cái này mới đúng” nhưng sau quá trình tương tác với học viên, bạn đã điều chỉnh suy nghĩ đó? 

Thứ nhất, hành trình học tập không thể đến từ một phía.

Nhóm học viên có nội lực, sự cầu tiến và mong muốn được cải thiện kỹ năng thì sự cam kết của các bạn trên hành trình học rất lớn. Vì vậy, người dạy sẽ đóng vai trò là người hướng dẫn và đồng hành. Giảng viên sẽ là người định hướng phương pháp đúng, cung cấp phản hồi kịp thời và tạo môi trường học tập hiệu quả. Khi đó, các bạn sẽ phát huy tối đa nội lực, duy trì động lực và đạt được tiến bộ rõ rệt trong quá trình học tập. Tuy nhiên, với những cá nhân chưa thật sự quyết tâm, dù mình có hỗ trợ đến đâu, thì sự quyết tâm vẫn cần xuất phát từ chính các bạn. 

Người dạy học cần xác định rõ tư duy: chúng ta là một tập thể, mỗi cá nhân đang cố gắng vì mục tiêu chung. Vì vậy, kết quả của học viên không hoàn toàn phụ thuộc vào giáo viên. Đây cũng là điều mình làm rõ với học viên trong quá trình đồng hành

Thứ hai, quá trình thiết kế bài giảng đóng vai trò quan trọng. 

Trước đây, mình giao bài tập nhiều với mong muốn các bạn tiến bộ nhanh. Thế nhưng, khi lượng bài quá nhiều, học viên dễ cảm thấy “quá tải” và dẫn tới xu hướng không hoàn thành. Vì vậy, mình đã điều chỉnh: mỗi tuần chỉ giao một bài, đảm bảo các bạn dễ hoàn thành và duy trì sự hứng thú xuyên suốt khóa học. Trên hệ thống giảng dạy, người dạy có thể theo dõi tiến độ thực hành bài tập của học viên. Từ bảng theo dõi này, mình nhận thấy một tâm lý phổ biến: nếu một tuần bài tập chưa hoàn thành, các tuần tiếp theo học viên sẽ nản và thường có xu hướng bỏ qua.

Để tránh tình trạng này không tiếp diễn, mình luôn nhấn mạnh: “Tuần này là tuần mới, những bài chưa làm của tuần trước coi như bỏ qua, chúng ta bắt đầu lại từ đầu.” Mình đã học cách giao tiếp với học viên. Thay vì trách móc: “Sao bài cũ chưa làm?”, mình sẽ nói nhẹ nhàng khích lệ: “Không sao, giờ bắt đầu bài mới thôi.” Sự thay đổi này giúp học viên cảm thấy dễ tiếp nhận và duy trì động lực học tập.

Có người nói: “Giáo viên là nghề lặp lại những điều mình đã biết.” Quá trình giảng dạy cùng khối lượng kiến thức tương tự với từng khóa học sinh qua nhiều năm đôi khi có thể gây cảm giác nhàm chán. Bạn nghĩ sao về quan điểm này?

Nếu một giáo viên dạy lớp từ 10-20 người với cùng khối lượng kiến thức mà không thay đổi, thì việc nhàm chán là điều dễ hiểu. Nhưng với mình, việc dạy là một quá trình đón nhận: mình quan sát cách học viên tiếp nhận kiến thức và điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp. Vậy nên, mình chưa bao giờ thấy chán.

Thực tế, dù có giáo trình sẵn, việc giảng dạy từng lớp sẽ khác nhau vì mỗi học viên là một cá nhân riêng biệt. Ví dụ, khi dạy kiến thức A, học viên sẽ phản hồi điều B thì mình điều chỉnh và thêm nội dung C cho các bạn. Mỗi buổi dạy luôn có sự khác biệt và tính linh hoạt. Khi dạy nhiều lớp, mình cũng nhận ra điểm mạnh và điểm chưa tối ưu của giáo trình và cải thiện nội dung cho các lớp sau.

Hành trình giảng dạy luôn mang tính hai chiều. Người dạy, không đơn thuần là người truyền tải kiến thức, họ cần sự tương tác với người học để cải tiến phương pháp và quy trình. Vậy theo bạn, kỹ năng quan trọng của người dạy trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay là gì?

Dù trong thời đại nào, mình nghĩ điều cốt lõi của việc dạy học vẫn là tư duy mong muốn thấy học viên cải thiện - hay nói ngắn gọn hơn là có tâm dạy học. 

Kỹ năng của bạn có thể chưa hoàn hảo, tài liệu chưa tối ưu nhưng chỉ cần có mong muốn giúp học viên tiến bộ, bạn sẽ tự khắc tìm cách cải thiện. Ngược lại, nếu chỉ dạy xong bài và để học viên tiếp nhận tự nhiên, thì đây không thuộc về kỹ năng mà là nằm ở tư duy người dạy.

Để rèn luyện kỹ năng, trước hết, mình cần hiểu nhu cầu học viên thông qua việc tương tác. Chẳng hạn, khi dạy kỹ năng nói trong lớp giao tiếp, có những bạn năng động, dễ tiếp thu và cũng có những bạn hướng nội, e dè hơn. Trong trường hợp này, mình sẽ điều chỉnh cách dạy, tìm hiểu điều gì tạo hứng thú cho từng học viên, đồng thời giữ mục tiêu cốt lõi: các bạn đến lớp để học và tiến bộ.

“Người thầy” không nhất thiết phải đứng trên bục giảng

Bên cạnh vai trò người giảng dạy, bạn cũng là tác giả sách và nhà sáng tạo nội dung. Cảm xúc của bạn khi nhận được những phản hồi tích cực từ cộng đồng mạng về các clip chia sẻ kiến thức tâm lý như thế nào?

Mình đơn giản cảm thấy vui. Những điều mình trải qua đều là những kiến thức đã giúp bản thân trước đây, và hiện tại, những chia sẻ ấy hỗ trợ được người khác. Trên nền tảng TikTok, lượt xem lên xuống thất thường, nhưng trên YouTube, mình thỉnh thoảng nhận được những bình luận cảm ơn từ người xem. Những phản hồi tích cực là một phần động lực để mình tiếp tục chia sẻ, phát triển thêm các nội dung hữu ích cho cộng đồng.

Theo bạn, “truyền cảm hứng” có phải là một nhu cầu thiết yếu bên trong không?

Với cá nhân mình, đó là nhu cầu trước đây. 

Đã có giai đoạn mình chia sẻ rất nhiều, cũng là thời điểm nhiều bạn biết đến mình thông qua các clip chia sẻ về tâm lý và quan điểm sống. Khi đó, mình thật sự có nhu cầu chia sẻ, vì thấy những điều mình học được rất hay và muốn nhiều người biết đến. Bên cạnh đó, mình cũng có nhu cầu được công nhận. Nhưng bây giờ thì khác. 

Nếu bạn có theo dõi sẽ thấy mình ít nói hơn, vì hiện tại cuộc sống của mình đã bớt những vấn đề khiến mình phải lên tiếng nhiều như trước (cười). Khi mình nói về điều gì, thường là vì lúc đó mình cũng đang đối diện với chính vấn đề đó. Còn bây giờ, khi mọi thứ ổn định hơn, mình không còn cảm thấy cần phải xuất hiện thường xuyên hay tìm kiếm sự công nhận ở bất kỳ lĩnh vực nào nữa.

Vậy trong khoảng thời gian viết tác phẩm đầu tay, điều gì thôi thúc bạn xuất bản tác phẩm “Ai đó sẽ yêu tôi thật nhiều?”

Thơ là thứ mình đã viết từ lâu, bắt đầu từ năm cấp 2. Đây là thể loại mình yêu thích và cảm thấy gắn bó nhất. Mình sáng tạo và muốn tác phẩm của mình được hoàn thiện, được lan rộng - mình nghĩ, đây là tâm lý chung của bất kì tác giả nào. 

Việc xuất bản tập thơ diễn ra khá tình cờ. Một bài thơ của mình “viral” trên mạng và vô tình, biên tập viên từ nhà xuất bản nhìn thấy. Họ nhận ra tiềm năng và liên hệ, đề nghị mình viết thêm để xuất bản.

Hiện tại, mình đang trong quá trình viết tiếp quyển sách tiếp theo liên quan đến kỹ năng Speaking trong IELTS. Giáo viên là người trực tiếp truyền tải kiến thức trong tệp học sinh, nhưng qua việc viết sách, mình có thể chia sẻ kinh nghiệm và phương pháp học hiệu quả với một cộng đồng rộng hơn. Với mình, mỗi ấn phẩm tạo ra là một di sản là nhằm lan tỏa giá trị, giúp nhiều người tự tin hơn trong học tập và cuộc sống.

Gần tới ngày Nhà giáo Việt Nam, một dịp đặc biệt để tri ân những người thầy. Vậy nếu “người thầy” không giới hạn trong lớp học, bạn sẽ định nghĩa “người thầy” như thế nào?”

Mình không phải giáo viên dạy học sinh theo các cấp, nên định nghĩa “trồng người” với mình khá lớn lao. Với mình, “người thầy” là người bạn đồng hành, hỗ trợ người học trên hành trình giúp các bạn trở nên tốt hơn.

Mình tin rằng mỗi người đều có nội lực sẵn có, luôn tự cố gắng và mong muốn phát triển. Trong bối cảnh đó, người thầy là người chỉ ra con đường, định hướng và truyền cảm hứng, giúp các bạn tự chủ hơn trên hành trình của mình. 

Với bạn, “người thầy” trong cuộc đời của bạn là ai? 

Mình có nhiều hơn một “người thầy” và mỗi người sẽ cho mình những bài học khác nhau. 

Bạn thân là “người thầy” truyền cho mình động lực. Mỗi lần được trò chuyện với bạn, mình học được cách soi chiếu bản thân, học tập sự chăm chỉ của bạn và áp dụng trong đời sống cá nhân. Nhà tâm lý là “người thầy” giúp chỉ ra “điểm mù” trong cách mình suy nghĩ. Vì cách suy khác thì tâm lý cũng khác. Với mối quan hệ gia đình, họ là những “người thầy” giúp mình học được cách xử lý vấn đề, hiểu cách kết nối và giúp mối quan hệ trở nên tốt hơn.

Nếu có một lời muốn nói với những “người thầy” của mình, bạn sẽ nói điều gì?

Mình chỉ muốn cho họ biết rằng, mình rất trân trọng công sức và những điều họ đã dành cho mình. Và đồng thời hứa với bản thân sẽ tiếp tục nỗ lực để trở nên tốt hơn, xứng đáng với sự tin tưởng và tình cảm của họ.

Đứng trên quan điểm là một người thầy, bạn muốn gửi gắm tới những bạn trẻ điều gì?

Mình hy vọng các bạn trẻ sẽ quyết tâm với mục tiêu cá nhân. Ngày nay, các bạn dễ bị phân tâm bởi mạng xã hội và “hào quang thành công” của người khác. Nếu chưa có công cụ và kỹ năng quản lý bản thân, đừng vội; hãy học từ từ, từng bước nhận ra vấn đề và hành động phù hợp.

Ví dụ, khi làm việc khoảng 10 phút, mình thường kiểm tra điện thoại. Sau khi nhận ra thói quen này, mình đặt khung thời gian 15 phút tập trung, rồi cho phép bản thân 5 phút giải trí. Dù là 5 hay 10 phút, bạn cũng cần lên kế hoạch, nếu không sẽ dễ bị cuốn vào vòng xoáy dopamine nhanh.

Thứ hai là rèn kỷ luật. Với mình, cách hiệu quả là sử dụng “to-do list” để duy trì kỷ luật và tập trung vào mục tiêu. Mỗi dấu tick nhỏ chính là cách ghi nhận thành tựu của bản thân, đồng thời tiếp thêm động lực để bạn tiến bước.

Cảm ơn Luân đã dành thời gian chia sẻ cùng The Influencer. Chúc hành trình học tập và giảng dạy của bạn sẽ tiếp tục lan tỏa nhiều giá trị hữu ích tới cộng đồng.