"Flower Artist" Azuma Makoto - Đi tìm vẻ đẹp trong sự tàn lụi

“Hoa là hiện thân của sự sống. Điều thách thức chúng tôi là làm sao cho người xem cảm nhận được ‘sự sống’ hiện hữu trong tác phẩm. Nói cách khác, làm thế nào chúng tôi có thể khiến họ thấy 'cái chết' từ đó?”

"Flower Artist" Azuma Makoto - Đi tìm vẻ đẹp trong sự tàn lụi

Tokyo’s most daring florist”

Được ngợi ca là “Tokyo’s most daring florist” (Người bán hoa táo bạo nhất Tokyo), Azuma Makoto nổi tiếng với việc trưng bày các sắp đặt thực vật và hoa trong những môi trường dị biệt: bốc cháy trong lửa, đóng băng thành những khối khổng lồ và tan chảy, phóng ra không gian ngoài Trái Đất hay chịu áp lực nước dưới tầng sâu thẳm của biển.

Azuma Makoto, “In Bloom #5 FROZEN FLOWERS”, Hokkaido, Nhật Bản, 2018 (© Shiinoki Shunsuke / AMKK)

Ngay cả studio của Azuma, Jardins des Fleurs, cũng không phải một cửa hàng hoa người ta thường thấy trên đường phố Tokyo. Nằm dưới lòng đất, Jardins des Fleurs trông gần hơn với một phòng thí nghiệm kiêm hầm bê tông lạnh công nghệ cao: tường bê tông với các bề mặt thép không gỉ; hệ thống chiếu sáng bằng tia cực tím; những bảng đen được bao phủ bởi các sơ đồ và phương trình khó giải mã.

Nguồn ảnh: MAEKAN

Studio của tôi được đặt dưới lòng đất để không bị ảnh hưởng bởi không khí bên ngoài và có thể duy trì nhiệt độ cố định ở một mức nào đó. Chúng tôi sử dụng ánh sáng el hữu cơ với color exposure cao và giữ độ ẩm vào khoảng 60% cho hoa. Ngoài ra còn có một hệ thống âm thanh có thể tạo ra âm thanh ngoài phạm vi nghe thấy của con người.” Azuma và các trợ lý thường mặc áo choàng trắng hoặc tạp dề cao su khi làm việc trong môi trường hoàn toàn là phòng thí nghiệm vô trùng. "Mọi thứ được thiết kế để duy trì những bông hoa ở tình trạng tốt nhất của chúng." Những bông hoa luôn nằm ở trung tâm, là “ngôi sao của buổi trình diễn”. “Đó là lý do tại sao chúng tôi không mặc bất kỳ sắc độ nào có thể xung đột hoặc cản trở màu sắc tuyệt vời của hoa,” Azuma nói với The Green Gallery. “Với trắng, đen hoặc xám, chúng tôi không màu. Mọi thứ trong studio của tôi, con người và không gian đều khoác lên mình những gam đơn sắc này.” 

Nguồn ảnh: MAEKAN

Azuma Makoto lớn lên tại vùng nông thôn Fukuoka - quê hương của rất nhiều metal rock band Nhật Bản, là người con út trong một gia đình đầu bếp. Mơ ước trở thành một nhạc sĩ punk rock, sau khi cùng bạn bè thành lập band nhạc grunge trong những năm còn là học sinh cấp 3, Azuma và các thành viên chuyển tới Tokyo vào năm 1997. Thời gian đầu tại Tokyo không hề dễ dàng cho những người trẻ tuổi, Azuma đã phải tìm kiếm cơ hội khác để kiếm sống và cuối cùng thuyết phục tay guitar điện trong band - Shiinoki Shunsuke đi làm cùng mình tại một cửa hàng hoa đang tuyển dụng phía sau nhà. Azuma bắt đầu công việc mới: bán hàng tại chợ hoa Ota. Con đường của Azuma và người bạn đồng hành Shiinosuke từ đó thay đổi. Từ việc trở thành người quản lý cho một cửa hàng hoa ở Azabu-Jūban năm 1999, cho tới 2002 Azuma cho ra đời JARDINS des FLEURS (Minami Aoyama,Tokyo) với sự hợp tác của Shiinosuke, mở đầu thời kỳ bùng nổ của Azuma như một “flower artist” (nghệ nhân hoa) và sau đó là “botanical scrulptor” (nhà điêu khắc thực vật) vào năm 2005. Cùng nhau, họ tiếp tục thành lập nhóm thử nghiệm nghệ thuật Azuma Makoto Kaju Kenkyujo (AMKK) năm 2008, đặt studio tại Minato và phát triển nhóm sáng tạo này ra khỏi biên giới Nhật Bản, đến với các kinh đô New York, Milan, Paris, Brazil, Bỉ và Thượng Hải. Thông qua AMKK, Azuma đưa ra những dự án thử nghiệm vượt qua ranh giới của tự nhiên và nghệ thuật, tạo ra các sắp đặt đồ sộ lấy thực vật làm trung tâm được đặt trong những điều kiện môi trường khác thường.

Nguồn ảnh: MAEKAN

Sự cống hiến của Azuma cho những thử nghiệm là vô tận. Tôi sáng tạo 365 ngày một năm, và với tôi đó không phải là công việc, bởi những bông hoa luôn thử thách và truyền cảm hứng cho tôi. Tôi tự hỏi mình, làm thế nào tôi có thể tìm thấy những khía cạnh mới và trình hiện được vẻ quyến rũ của một loài hoa mà chưa ai, thậm chí chưa loài hoa nào khác, từng thấy trước đó?Câu hỏi thường trực này khiến Azuma luôn đi tìm những khả năng mới, vẻ lộng lẫy mới, sự ham mê cái đẹp đã đưa Azuma tới những concept hiếu kỳ hơn nữa. Năm 2017, Azuma thực hiện dự án đưa một bó hoa bay vào bầu khí quyển từ sa mạc Black Rock của Nevada vì “muốn nhìn thấy vẻ đẹp và sự chuyển động của thực vật và hoa lơ lửng trong không gian”. Quá trình sử dụng một khí cầu khổng lồ, bay cao đến 30.480m so với bề mặt Trái Đất. Ở nhiệt độ -60 độ C, bó hoa bắt đầu vỡ tan trước khi rơi trở lại Trái Đất như đám bông giấy sặc sỡ và toàn bộ quá trình được ghi lại bởi môt máy ảnh medium-format. Đối lập với khoảng không đen vô tận, sắp đặt mang tên “EXOBIOTANICA II” là một trong những khám phá của Azuma về cuộc sống xa xôi và thơ mộng bên rìa Trái Đất.

Azuma Makoto, “In Bloom #1 EXOBIOTANICA I— BOTANICAL SPACE FLIGHT”, Nevada, 2014 (© Shiinoki Shunsuke / AMKK) 

Nhà phê bình nghệ thuật Satoshi Koganezawa viết trong cuốn sách mới về “Nghệ thuật hoa: Makoto Azuma” (2020): “Thực vật trên mặt đất bám rễ vào đất, chịu sự điều khiển của trọng lực. Nhưng nếu mối liên hệ với sự sống này bị loại bỏ, thì loại vẻ đẹp nào có thể được sinh ra?"

Azuma Makoto, “In Bloom #1 EXOBIOTANICA I— BOTANICAL SPACE FLIGHT”, Nevada, 2014 (© Shiinoki Shunsuke / AMKK)

Azuma có lẽ không thể truyền tải một vẻ đẹp sánh ngang với thiên nhiên kỳ khôi, nhưng bằng một nỗ lực sáng tạo không ngừng nghỉ, Azuma đã đem lại cho hoa cuộc đời khác ở những nơi tưởng chừng không thể. Là một phần của series “In Bloom”, bao gồm EXOBIOTANICA II (và trước đó, EXOBIOTANICA I), Azuma và AMKK đã nhấn chìm khoảng 100 loài hoa nở rộ xuống hơn 1000 mét dưới bề mặt nước biển tại Vịnh Suruga, dưới chân núi Phú Sĩ, trong khi vận hành một phương tiện chụp ảnh từ xa. “Bất chấp áp lực nước cao, phần lớn những bông hoa vẫn giữ được hình dạng của chúng. Trên thực tế, việc ở dưới mặt nước thực sự làm nổi bật dáng hình hoa. Khi đưa trở lại mặt đất, những bông hoa sẫm lại và mang độ cứng của nhựa.” Chuyến hải trình lần này mất ba năm rưỡi để đi đúng hướng.

Quá trình chuẩn bị cho “In Bloom #3: SEPHIROTHIC FLOWER: Diving into the Unknown”, Vịnh Suruga, Nhật Bản, 2017 (© Shiinoki Shunsuke / AMKK) 

Sức mạnh của hoa hoàn toàn nằm ngoài sức tưởng tượng.” Azuma nói “Chúng tôi luôn ngạc nhiên trước khả năng phi thường của chúng.

Azuma Makoto, “In Bloom #3: SEPHIROTHIC FLOWER: Diving into the Unknown”, Vịnh Suruga, Nhật Bản, 2017 (© Shiinoki Shunsuke / AMKK) 

Lắng nghe và đánh thức hoa

Trả lời phỏng vấn của Matt Mullen về điểm khác biệt giữa sắp đặt hoa và điêu khắc hoa, Azuma Makoto nói: “Tôi chưa bao giờ học về “ikebana” hay bất kỳ phong cách nghệ thuật cắm hoa nào khác — tôi tự học cắm hoa, cùng với việc chơi nhạc trong ban nhạc. Vì vậy, cách tiếp cận trong công việc với hoa và thực vật của tôi hoàn toàn khác so với hầu hết các nghệ sĩ khác. Tôi nhận ra rằng âm nhạc và hoa có nhiều điểm chung — ví dụ, cả hai đều có tính phù du. Giống như mỗi bông hồng có cá tính, âm thanh sẽ khác nhau tùy thuộc vào trạng thái tâm trí của người chơi và môi trường xung quanh âm thanh đó. Kết hợp tất cả các yếu tố này, về cơ bản, quá trình của tôi trong cả âm nhạc và sắp đặt hoa đều giống nhau. Đó là một trong những lý do tại sao tôi hoàn toàn say mê với thực hành này.

Trong các tác phẩm của mình, Azuma Makoto nghiên cứu vòng đời của hoa từ khi trồng đến khi phân hủy. Azuma tin rằng làm việc với hoa nên bắt đầu sớm vào lúc bình minh, khi việc giao tiếp với hoa diễn ra bằng ngoại cảm - điều quan trọng là người nghiên cứu hoa phải đối xử với hoa bằng lòng tôn kính và sự tận tâm. Công phu, phức tạp và có lẽ kỳ lạ, tác phẩm của Azuma gây xúc động mạnh về mặt cảm xúc. Được coi là "living art" (nghệ thuật sống), tác phẩm của Azuma lấy nền tảng từ mỹ cảm “mono no aware” của Nhật Bản, tạm dịch: “hồn của sự vật” hay “cái đẹp đến se sắt con tim gợi ra từ những vật mong manh” (Nguyễn Nam Trân). Khái niệm này đề cập đến cảm thức siêu việt về cái chết đi, cái đã và sẽ qua đi, cùng với một lòng biết ơn khi được có mặt để chứng kiến một ​​khoảnh khắc ngắn ngủi và thoáng qua. "Thính giác là một yếu tố quan trọng đối với tôi, tôi nhận thức được âm thanh của hoa." Năng khiếu âm nhạc có ảnh hưởng lớn tới quan điểm của Azuma về mối liên hệ giữa một bông hoa và một nốt nhạc. Lắng nghe hoa chính là cách Azuma thực hành “living art”.

Nguồn ảnh: Fold Magazine

Có một cảm giác xảy tới, không thể diễn tả bằng từ ngữ cụ thể,” Azuma giải thích, “khi bó những bông hoa một cách hờ hững hoặc thiếu cẩn trọng… tôi luôn cảm nhận được tiếng thét gào buồn bã của hoa.” Trong phim tài liệu “Flower Punk” (Alison Klayman), Azuma cũng chia sẻ rằng: “Thể hiện rõ trong việc tôn thờ thực vật như là những loài cây có tính thiêng, sự kính trọng đối với thiên nhiên đã ăn sâu vào tinh thần Nhật Bản. Đó là lý do tại sao khi cắm một bông hoa, tôi không thể làm điều đó chỉ bằng một tay. Nhiều người bán hoa dùng dao để cắt, tôi luôn dùng kéo, tôi luôn cắt hoa như thể đang tôn thờ chúng, như thể tôi đang dồn hết cuộc đời này vào hoa. Ở đó chắc chắn có một phần thuộc về tâm linh.

Nguồn ảnh: Fold Magazine

Một phân đoạn trong “Flower Punk” hé lộ bước ngoặt trong nghệ thuật của Azuma: trận động đất và sóng thần năm 2011 tại Fukushima. Vào tháng 6 năm 2018, Azuma đã tới Fukushima để làm nên “Botanical Sculpture: Prayer for Fukushima” (Điêu khắc thực vật: Lời nguyện cầu cho Fukushima) - tác phẩm điêu khắc được đặt trong một trường trung học ở Fukushima để tưởng nhớ những người đã mất mạng trong thảm họa hạt nhân; tác phẩm khác của Azuma mang tên “Flowers for Peace in Hiroshima and Nagasaki” (Hoa cho Hòa bình ở Hiroshima và Nagasaki) cũng bao gồm việc để lại những bông hoa tại đài tưởng niệm những người hi sinh trong sự kiện ném bom nguyên tử ở những thành phố này. Hoa đồng hành cùng đời người. Tại Nhật Bản, chúng ta có thể tìm thấy hóa thạch của hoa trong các ngôi mộ cổ thời Jomon [có niên đại 10.000 năm]. Con người khi đó đối xử với thực vật như một thứ gì linh thiêng - đó không phải là điều có thể giải thích bằng lý trí, mà gần với một cảm giác ẩn sâu bên trong ta hơn.” 

Sau tất cả những thể nghiệm liều lĩnh, đổi mới khái niệm hay thành công về mặt thương mại, điều khiến Azuma được chú ý và yêu mến lại vô cùng đơn giản: lòng thành kính. Dù Azuma khẳng định trước đó rằng mình đã không theo học “ikebana”, ý tưởng về những bông hoa như là “contemplative offerings” (lễ vật trong cúng tế) chưa bao giờ xa rời tâm trí của Azuma. Lắng nghe thế giới tự nhiên là một phần của “ikebana”, trong đó các vị thần hoặc linh hồn cư ngụ trên mọi vật. “Tôi chưa bao giờ trực tiếp nhận thức được điều đó, nhưng tôi được sinh ra và nuôi dưỡng bởi người Nhật, vì vậy tôi tin rằng lối suy nghĩ này đã ăn sâu. Người Nhật ví cây với thần linh và tôn kính [một số] cây thiêng như là Goshinboku. Họ tin rằng các vị thần tồn tại ở khắp nơi, vì vậy họ tiếp cận thiên nhiên với cảm giác kính sợ và tôn kính. Nếu không tôn trọng thiên nhiên, quá trình biến đổi nhân sinh thành tác phẩm nghệ thuật sẽ không xảy ra. Tôi nghĩ rằng cảm giác căng thẳng đó thậm chí còn tiếp thêm sức mạnh cho công việc của mình.

Bất chấp mọi điều kiện khắc nghiệt, thực vật và hoa vẫn bùng nổ sức sống, tìm ra những biểu hiện mới và khiến con người cúi mình trước vẻ đẹp vô tận. Triết lý và những thực hành của Azuma Makoto sẽ tiếp tục ảnh hưởng, khơi dậy sự tò mò, kích thích các thảo luận và gây tranh cãi - tất cả được đặt ra cho những suy tưởng xa hơn nữa về những gì thiên nhiên và nghệ thuật có thể là trong thế kỷ XXI và trong tương lai không tưởng của loài người. 



"Flower Artist" Azuma Makoto - Đi tìm vẻ đẹp trong sự tàn lụi
Top
og logo